آدرس ما

تهران، خیابان شهید باهنر، بعد از کاخ نیاوران، میدان نیاوران، خ شهید جبلی، خ شهید ملاحسینی، پلاک 23، واحد 2

Phone Custom Custom Custom

مزایای طراحی یک کلاس انعطاف‌پذیر

در چند سال گذشته، طراحی یک کلاس انعطاف‌پذیر برای درس به موضوعی داغ در مباحث آموزشی تبدیل شده است. تحقیقات زیادی در حوزه‌های آموزش و روانشناسی درباره روش‌های ارتقای یادگیری انجام شده است. از آنجا که محققان و معلمان اطلاعات زیادی درباره روش‌های مختلف یادگیری دانش‌آموزان می‌آموزند، به این نتیجه رسیده‌اند که یک استراتژی آموزشی کلی و فراگیر لزوما به کسب بهترین نتایج منجر نمی‌شود.

با توجه به مقاله‌ای که از انجمن ملی آموزش آمریکا منتشر شده است: «بدون در اختیار داشتن فضای آموزشی مثبت، نمی‌توان جامعه‌ای از دانش‌آموزان و یادگیرندگان را گرد هم آورد. مربیان با کارهایی که انجام می‌شوند – از نحوه پاسخگویی به سؤالات دانشجویان گرفته تا چیدمان صندلی‌های کلاس – به ایجاد چنین فضایی کمک می‌کنند». معلمان مسئولیت بزرگی در مدیریت کلاس به عهده دارند؛ بنابراین این سوال پیش می‌آید که «چگونه می‌توانم به دانش‌آموزانم کمک کنم بهترین روش یادگیری را طوری بیاموزند که چیزی به مشغله‌های فراوان من نیافزایند؟»

وارد یک کلاس انعطاف‌پذیر شوید. تأثیر طراحی یک کلاس درس انعطاف‌پذیر را به‌سختی می‌توان اندازه‌گیری کرد؛ زیرا عوامل زیادی در این خصوص درگیرند (نور، کیفیت هوا، سر و صدا، طرح، روش تدریس و البته … تفاوت‌های زیاد در نحوه یادگیری بچه ها). علاوه بر این، مطالعات تحقیقاتی انجام شده به نتایجی قطعی دست نیافته‌اند – برخی از آن‌ها تأثیر کمی برای این مقوله قائل شده‌اند و برخی از آن‌ها به افزایش چشمگیر نمره‌های دانش‌آموزان در آزمون‌ها اشاره کرده‌اند. با این حال، تحقیقات کافی وجود دارند که بر ارتباط مثبت بین طراحی و یادگیری در کلاسی انعطاف‌پذیر صحه می‌گذارند و چنین چیزی را در کلاس‌های درس موضوعی متداول می‌دانند.

یک نمونه از این یافته‌ها، مطالعه Steelcase Education 2016 است که در آن آمده است: «کلاس‌های درس طوری طراحی شده‌اند که در مقایسه با کلاس‌های کلاسیک با سبک چیدمانی ردیفی صندلی‌ها بتوانند یادگیری مشارکتی را از طریق افزایش تعامل دانش‌آموزان افزایش بدهند». بیایید نگاهی به برخی از دلایل مفید بودن ایده طراحی کلاسی انعطاف‌پذیر برای معلمان و دانش‌آموزان‌شان بیندازیم.

تشویق به برقراری ارتباطات و همکاری‌ها
تقویت احساس مالکیت نسبت به تعاملات خود
تقویت اعتماد به نفس
افزایش تحرکات
تقویت تمرکز
دانش‌آموزانی شادتر، سالم‌تر و موفق‌تر

فواید سلامتی

مطالعات نشان می‌دهد که با هرچه به بیراهه کشانده شدن سبک زندگی ما در نتیجه ظهور فن‌آوری، دانش‌آموزان بیشتری با مشکل تمرکز در کلاس درس مواجه می‌شوند بسیاری از محققان این روند را مستقیماً با کاهش میزان فعالیت بدنی روزانه افراد گره می‌زنند. اریک جنسن، معلم سابقی که اکنون مشاور آموزشی است، خاطرنشان می‌کند که فعالیت بدنی از یادگیری بهره می‌برد. اگرچه ممکن است بدیهی باشد که فعالیت بدنی کالری را می‌سوزاند و اکسیژن را به مغز می‌رساند، اما این موضوع نیز ثابت شده است که ضربان قلب و گردش خون را نیز افزایش می‌دهد، یادگیری مکانی را تقویت می‌کند، به بلوغ شناختی شتاب می‌بخشد و باعث آزاد شدن مواد شیمیایی مفید می‌شود. کارلا هانافورد، یکی دیگر از مشاورین آموزشی و نویسنده کتاب Smart Moves, Why Learning is Not All in your Head، می‌گوید 13 مطالعه نشان می‌دهند که وقتی دانش‌موزان در کلاس درس تحرک دارند، «بیشتر با یکدیگر تعامل می‌کنند و می‌توانند اطلاعات و تجربه‌های جدید را در شبکه‌های عصبی خود جایگذاری کنند». همچنین، دانش‌آموزان در صورت استفاده از حواس متعدد برای پردازش اطلاعات، اطلاعات بیشتری را به خاطر می‌سپرند.

گذشته از تأثیر فیزیولوژیکی تحقیقات نشان می‌دهد که دانش‌آموزان در هنگام تجربه راحتی بیشتر، هوشیارتر و مولدتر نیز هستند. هنگامی که دانش‌آموزان حق انتخاب درباره مکانی را دارند که آنجا راحت‌ترند – هم از نظر فیزیکی و هم از نظر روحی – استرس و اضطراب‌شان کاهش پیدا می‌کند و چون همه چیز مربوط به چگونگی ارائه بهترین فرصت‌های یادگیری برای دانش‌آموزان است، پس چرا شما انعطاف‌پذیری را امتحان نمی‌کنید؟

علاوه بر این، هنگامی که دانش‌آموزان مجاز به حرکت کردن، نظر دادن، جنبیدن، خم شدن، ایستادن و غیره باشند، آن‌ها هوشیارتر و متمرکزتر خواهند بود و این وضعیت به آن‌ها کمک می‌کند تا از شر انرژی اضافی خلاص شوند. معلمانی که طراحی انعطاف‌پذیر برای کلاس درس استفاده می‌کنند، به این نکته توجه داشته باشند که مزایای رفتاری یک کلاس انعطاف‌پذیر بسیار فراوان و چشمگیر است … حتی برای دانش‌آموزانی که در ثابت و بی‌حرکت نشستن مشکل دارند، مانند کسانی که به اختلالات ASD و ADHD و ADD مبتلا هستند، این فواید بسیار بیشتر هم خواهند بود. اگر هدف از این کار کمک به یادگیری دانش‌آموزان است و فقط تغییر چیدمان کلاس است که این کمک را به شما می‌کند، پس این کار را بکنید. این کار ارزش سرمایه‌گذاری را دارد!

تأثیر انتخاب

برخی از جذاب‌ترین تحقیقات آموزشی که در این خصوص منتشر شده است، موضوع تأثیر انتخاب دانش‌آموزان در کلاس را بررسی می‌کند. مطالعه هرمان میلر ۲۰۰۸ نشان می‌دهد که «بخشیدن حق کنترل اطراف خود به انسان‌ها به احساس بهزیستی آن‌ها می افزاید». هنگامی که حق انتخاب‌هایی در اختیار آن‌ها قرار داده می‌شود، آن‌ها احساس مالکیت بیشتری روی کلاس و یادگیری خود می‌کنند. گذاشتن گزینه‌های پیش روی دانش‌آموزان برای انتخاب اینکه کجا بهتر یاد می‌گیرند، به آن‌ها ایده و نقشی فعال در آموزش خود می‌بخشد و منجر به تعامل به‌شدت شگفت‌انگیزی می‌شود.

یک مطالعه پژوهشی در دانشگاه ایالتی آیووا روی موضوع تأثیرگذاری «کلاس‌های یادگیری فعال» تحقیق کرده است. بازخوردهای دریافت‌شده از دانش‌آموزان از این ایده حمایت می‌کند که طراحی انعطاف‌پذیر کلاس درس باعث می‌شود دانش‌آموزان احساس ارزشمندی و احترام بیشتری کنند؛ زیرا «مرز بین مربیان و دانش‌آموزان محو شده است». آن‌ها می‌گویند حذف این مرز باعث تقویت تعامل دانشجویی – هم با مربی خود و هم با یکدیگر – شده است. آزادی حرکت به اطراف نیز تعامل را بیشتر می‌کند و دانش‌آموزان را به برقراری ارتباطات صمیمانه‌تر با مربیان و همسالان خود سوق می‌دهد.

اجرای طراحی انعطاف‌پذیر

تا به اینجا خواندید که چرا طراحی کلاس انعطاف‌پذیر کاری مفید است. اما شاید بهتر باشد با خودتان بیندیشید که «خوب که چه؟» در ادامه، سه جنبه از این کار توضیح داده می‌شد که می‌توانید بلافاصله آن را پیاده‌سازی کنید:

  1. صندلی‌ها – نیمکت‌های سه‌نفره و انعطاف‌پذیر محبوب‌ترین جنبه طراحی کلاس‌های درس انعطاف‌پذیر است. ردیف‌ها و ستون‌های میز شبیه گذشته‌اند. (اما به یاد داشته باشید که برخی از دانش آموزان هنوز ترجیح می‌دهند روی میزهایی تک‌نفره بنیشینند.) میزها را به گروه‌هایی با صندلی‌هایی از گروه‌های مختلف مانند توپ‌های ورزشی، صندلی‌های چرخان یا گردان تقسیم کنید. این فرصت را برای دانش‌آموزان فراهم کنید تا روی یک میز ایستاده کار کنند. ابزارهای راحتی مثل فرش، بالش و بین‌بگ را در اختیار دانش‌آموزان بگذارید و به یاد داشته باشید که دانش آموزان شما تفاوت‌های بسیاری با هم دارند – بنابراین، گزینه‌های زیادی را در اختیار آن‌ها قرار بدهید. خلاقانه طراحی کنید، حتماً قوانینی را برای انتخاب گزینه‌های جدید صندلی اعلام کنید و از مزایای آن لذت ببرید!
  2. گزینه‌های نگارش – جنبه‌ای که غالباً در طراحی کلاس‌های درس انعطاف‌پذیر نادیده گرفته می‌شوند، ترکیب گزینه‌های نگارش است. قلم و کاغذهای سنتی در مقابل استفاده از آی‌پدها و لپ‌تاپ‌ها گزینه‌های متداولی‌اند. اما آیا شما وایت برد های شیشه‌ای رنگی قابل‌حمل، میزهای تحریر کوچک یا حتی میزهای شیشه‌ای را که دانش‌آموزان می‌توانند روی آن‌ها بنویسند هم مدنظر قرار می‌دهید؟ گزینه‌های مختلف نگارش را در برنامه‌های درسی خود قرار بدهید تا دانش‌آموزان را درگیر نگه دارید.
  3. ابزارهای همکاری – همانگونه که قسمت دوم این مجموعه وبلاگ می‌گوید، تحقیقات ثابت می‌کنند که یادگیری فعال بیش از سخنرانی‌های سنتی به دانش‌آموزان نفع می‌رساند. از آنجا که بیشتر انواع یادگیری‌های فعال شامل تعامل بین دانش‌آموزان است، این موضوع خیلی مهم است که معلمان بتوانند اتاق‌های خود را دوباره تنظیم کنند.

یکی از جدیدترین روندهای طراحی در کلاس‌های انعطاف‌پذیر، طراحی کلاس‌هایی با قابلیت تنظیم مجدد است؛ مثل تهیه مبلمانی که بسته به نیاز کلاس بتوان آن را تغییر و با محیط سازگار کرد. اگر روی محصولاتی سرمایه‌گذاری کنید که متحرک و قابل تنظیم‌اند، هرگز در طراحی کلاس خود دچار محدودیت نمی‌شوید. «محوطه‌های یادگیری» با میزها و صندلی‌ها و لوازم‌التحریرهای مختلف بنویسید و خلاقیت دانش‌آموزان خود را افزایش بدهید!

طراحی کلاس انعطاف‌پذیر همیشه موضوعی بحث‌برانگیز است. در حالی که برخی از معلمان هرگز نخواهند چنین طرحی را پیاده‌سازی کنند، بسیاری از آن‌ها فکر می‌کنند چنین طرحی ارزش یک بار امتحان کردن را دارند. به گفته پیتر بارت، محققی از دانشگاه آکسفورد: «فضاهای انعطاف‌پذیر می‌توانند دینامیک تدریس و یادگیری را تغییر بدهند، مسئولیت و کنترل بیشتری بر عهده دانشجویان بگذارند، تعامل آکادمیک را ارتقاء ببخشند و جهت نشستن متداول دانش‌آموزان به سمت جلو و رو به تخته که در محیط‌های یادگیری سنتی رایج‌اند را تضعیف کنند».

درج دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *